Hastalığın Teşhisi

      Klinik semptom, anemnez, otopsi bulguları kesin teşhis için yeterli değildir. Hastalığın kesin teşhisi laboratuvarda virusun izolasyonu ve identifikasyonu ile mümkündür. Avian Influenza, klinik olarak Infeksiyöz Bronşitis, Infeksiyöz Laryngotracheitis, Tavuk Kolerası, Newcastle, Mikoplazma Enfeksiyonları ve Marek hastalığının bazı formları ile karışabilmektedir. Hastalığın kesin teşhisinin konulabilmesi için laboratuvar muayeneleri gerekir.

Korunma

     Hastalıktan korunmak amacıyla dışarıdan sürüye kesinlikle hayvan katılmaması gerekir. Kümeslere yabani kuş ve kemiricilerin girişi engellenmeli, bakıcıların dışında kümeslere kimsenin girişine izin verilmemeli, kümes girişlerine dezenfektanlı küvetler konulmalıdır. Kümeslerin etrafındaki alanlar temizliği kolay olan ve dezenfekte edilebilen malzemelerden yapılmalıdır. Etken çevre koşullarında özellikle soğuk ve nemli ortamlarda oldukça uzun bir süre canlılığını sürdürebilir Virus hasta hayvanların nasal sekresyonları ve gaitaları ile etrafa saçılır ve kümes şartlarında 5 hafta kadar canlılığını sürdürür. Dokularda, gaitada ve suda uzun süre canlı kalır. . Virus dışkıda yüksek orandaki nem ve düşük ısıda canlılığını daha uzun süre sürdürür. Enfekte gübrede 4 °C de 30-35 gün, 20 °C' de 7 gün, kış mevsiminde sulu dışkıda 105 gün canlı kalır. Bu nedenle kümeslerin periyodik dezenfeksiyonu, temizliği, havalandırması, gıda ve su hijyeni, kümes ısısı ve rutubeti, hayvan bakıcılarının temiz tulum, dezenfekte edilmiş çizme ve eldiven kullanmaları sağlanmalıdır. Aşılama Aşılar klinik semptomların gelişmesini önler fakat infeksiyonun oluşmasını engelleyemez. Genellikle az patojen suşları taşıyan hayvanların aşılandıklarında genetik değişim ya da mutasyon ile bu suşların çok patojen suşlara dönüşme ihtimali vardır. Aşılı hayvanlar virulent virusu saçmaya devam eder ve aynı zamanda da serolojik kontrole engel olur. Bu nedenle de aşılama tavsiye edilmemektedir.

Mücadele

      Hükümet Veteriner Hekimi Gelinceye Kadar İşletmede Yapılacak İşlemler Hastalık mahallindeki köy, kasaba, şehir, çiftlik ve işletmelerdeki görevli ve yetkililer tarafından aşağıdaki tedbirler alınır.

• Hasta ve sağlam kanatlılar ayrı ayrı yerlerde bulundurulur. Hasta kanatlıların bulunduğu yere giriş ve çıkışlar önlenir

• Ölen hayvanlar muayene ve teşhis için muhafazaya alınır, kokuşma halinde ise herhangi bir ifrazatı akmayacak şekilde hayvan uğrağı olmayan bir yere sürüklenmeden nakledilir. İki metre derinlikteki çukurlara kireçlenerek gömülür

• Hastaların temas ettiği ve hastalara ait her çeşit eşya, hayvan yemi ve hayvan maddelerinin dışarıya çıkarılması yasaklanır

• Hasta hayvanların bakımı için yeterli sayıda kişiler görevlendirilir. Görevli kişinin dışında tecrit mahallerine hiç kimsenin girmesine izin verilmez. Hastaların bakımı ile görevlendirilenlerin, sağlam hayvanlarla ve bunlara ait malzeme ile temasları önlenir

• Alınan tedbirlerin uygulanmasından, köylerde muhtarlar ve hayvan sahipleri, şehir ve kasabalarda belediyeler, mahalle muhtarı ve hayvan sahipleri, çiftlik ve işletmelerde ise hayvan sahipleri, işletme sorumlusu ve bakıcılar sorumludur. Hastalık Çıktığında Yapılacak İşlemler Hastalığın varlığı laboratuvar raporuna istinaden teyit edilir edilmez mahallin Hayvan Sağlık Zabıtası Komisyonu, Yönetmeliğin 91.inci maddesindeki esaslara göre toplanır Tavuk vebası çıkan yerde hastalık tamamen sönünceye kadar mahallin Hayvan Sağlık Zabıtası Komisyonu çalışmalarını sürdürür. Hastalık Yeri İlanı ve Buralarda Alınacak Genel Tedbirler Hastalık yeri ilan edilirken enfekte olmuş işletmenin çevresinde, minimum 3 km.lik bir yarıçapa sahip kontrol bölgesi ve bu 3 km. dahil olarak minimum 10 km.lik bir göz altında tutma bölgesi sınırları belirlenecektir. Bu bölgelerin sınırlanması yapılırken hastalık ile bağlantılı olan coğrafi, idari, ekolojik ve epizootolojik nitelikli faktörleri ve aynı zamanda kontrol yapıları göz önüne alınır. Gözaltında tutma bölgesinde alınacak önlemler

• Kanatlı bulunan bütün işletmeler belirlenir

• Bölge dahilinde kanatlıların ve kuluçkalık yumurtaların hareketlerine izinle müsaade edilir

• Bu bölgede bulunan kanatlıların gözaltı bölgesinin dışında yerleşik bulunan ve yetkili makam tarafından belirlenmiş olan bir kesimhaneye doğrudan taşınmaları halinin dışında bölgeden çıkarılması yasaktır

• Yumurtaların ancak yetkili makam tarafından tesbit edilmiş olan kuluçka merkezlerine taşınmalarına izin verilebilir. Sevkiyat işleminden önce yumurtalar ve ambalajları dezenfekte edilmelidir

• Kullanılmış olan gübre ve kanatlı altlıklarının bölgeden çıkışı yasaktır

• Yem ve ekipmanların dışarı çıkarılmasına izinle müsaade edilir

• Bu bölgede de kanatlılar ve diğer kuşlar ile ilgili fuar, sergi, yarış ve pazar alanlarının kurulması yasaklanır

• Hava, kara yada demiryolu ile transit geçişlerde, orijin ve varış noktası, kontrol ve gözaltı bölgesinin dışında olduğunda ve ilan edilen alanlar içerisinde hayvanlar indirilmemek kaydıyla izinle müsaade edilir. Eğer gözaltında tutma bölgesinin içerisinde hayvanlar mecburi olarak alıkonacak olurlarsa bunlar şüpheli kabul edilir ve bunların daha sonraki hareketleri dikkatli bir şekilde tekrar değerlendirmeye alınır. Kanatlıların Toptan Öldürülmesi Kanatlıların toptan öldürülmesi ve imha edilmesi doğada yaşayan kuşların da (özellikle bülbül türleri) enfekte olmuş yapılar ile muhtemel teması göz önüne alınarak, virusun ortama daha az yayılması garantisi ve etki hızı ile ilgili olarak gereklidir. Bu nedenle toptan öldürme işlemleri, hayvanların ve gübrelerinin atılması ve dezenfeksiyon işlemleri bina veya kümeslerin kapıları ve pencereleri mümkün olduğunca kapalı olarak gerçekleştirilmelidir. Bu şekilde doğada yaşayan kuşların buralara girmesi ve daha sonrasında kontamine olmuş bu yerlerden çıkması önlenir. Bu uygulamalar ayrıca hayvanların acı çekmesini daha aza indirgemek ve ani bir ölüm meydana getirmek için uyuşturma işlemlerini de içermelidir. Bu amaçla en yaygın olarak kullanılan gazlar Karbondioksit (CO2) Karbonmonoksit (CO) Hidrosiyanik asit (HCN) Alfa-kloraloz Sodyum fenobarbital Kanatlıların İmha Edilmesi Kanatlıların imhasında en yüksek güvenlik garantisi veren bir karkas imha metodu kullanılması tercih olunur. Bu nedenle hidrojeolojik şartların izin vermesi halinde ve diğer kanatlıların güvenliğini tehlikeye sokma durumu ile birlikte, karkasların yeteri kadar biyolojik güvenliliği olmayan şartlarda nisbeten uzun mesafelere taşınmasını gerektirmemesi halinde çukura gömme işlemine başvurulması tercih olunur. Ateş üzerinde yerinde kül haline getirme işlemi tavsiye olunmaz. Kül haline getirme sadece buna uygun yapılarda gerçekleştirilebilir, bunun için atım dumanlarının kül haline getirilmesi için yakım sonrası cihazları ile donatılmış olan, karkas imhası için kapasiteye sahip kül edici fırınların mevcut olması gereklidir. Ayrıca yüksek riskli malzemeler için olan termo-imha tesislerinin de kullanılması mümkündür. Çeşitli işlevlerde görev alan bütün personel, enfekte olmuş olan kanatlı hayvanlar ile son temastan sonra 3 gün boyunca ve aynı zamanda çalışmalar sırasında da olmak üzere, reseptif (hassas) hayvanların bulunduğu yerleri ziyaret etmemelidirler. Çukura gömme ile ortadan kaldırma Teşhis teyit edilir edilmez karkasların gömülmesi için çukur hazırlanmasına, mümkün olan en kısa sürede başlanmalıdır. Önceden seçilmiş olan yer muhtemelen enfekte olmuş olan merkezin yakınlarında veya mümkün olan en yakın yerde, tercihen yerleşimin olduğu yerlerden uzakta, hayvanların uğrağı olmayan, akarsulardan uzak, yer altı sularını kirletmeyecek yerlerde olmalıdır. Çukur en az 2 metre genişliğinde ve yine en az iki metre derinliğinde olmalıdır. Bu derinlikte, her biri yaklaşık 1,8 kg ağırlığında olan 300 hayvan için 1,3 m2'lik alan gerekli olur. Daha derine kazılması (3,6-6 metre) mümkün olduğunda, m2 başına hayvan sayısı her bir metre derinlik ile birlikte iki katına çıkabilir. Karkasların ve/veya malzemenin çukura gömülme işlemleri sona erdikten sonra, bunların üzeri deliği kapatmadan önce sönmemiş kireç ile kaplanır. Delik daha sonra, fazlaca bastırmamaya dikkat göstererek toprak ile doldurulmalıdır, çünkü daha sonraki ayrışma olayları ile gaz oluşumu çatlakların meydana gelmesine neden olabilir. Dezenfekte edilebilir olmayan bütün malzeme (örnek olarak ahşap, kağıt, vb.) hayvanlar ile gömülür. Hayvansal Maddelerin İmhası Hastalık çıkan kümes veya işletmedeki yumurta, tavuk gübresi, tüyü ve yemlerin dışarı çıkarılması yasaktır. Bu hayvan maddelerinin kullanımına izin verilmez. Karkasların gömülmesi sisteminin kullanılması halinde, aşağıdaki bahsi geçen maddeler de aynı çukura konulabilir ve üzeri toprak ile kaplanabilir veya enfekte olmuş olan karkasların taşınması için öngörülmüş olan aynı metodlar ile bu malzemelerin yakıcılara taşınarak imha edilmesi gerekir.

Hastalık çıkan işletmelerdeki gözönüne alınacak başlıca materyaller şunlardır:

• Kanatlı gübresi

• Yumurtalar

• Yumurta türevleri

• Saman

• Yem ve diğer besinler

• Tüyler

• Yumurtalar için viol

• İlaçlar ve aşılar. Hastalık Bölgesinin Kontrolü Hastalığı takiple görevli hükümet veteriner hekimi hastalık tamamen sönünceye kadar bölgeyi kontrol eder. Tavuk vebası insanlara da bulaşabileceğinden, hükümet veteriner hekimi hastalık hakkında hayvan sahiplerine ve mahalli sağlık teşkilatına bilgi verir. Hastalığın Sönüşü Tavuk vebası hastalığında alınan karantina tedbirleri son imhadan 21 gün sonra gerekli periyodik dezenfeksiyonlar yapıldıktan sonra kaldırılır. Temizlik ve Dezenfeksiyon Enfekte olmuş olan işletmelerin temizliği ve dezenfeksiyonu İşletmeye veya kümese bağlı olan kısımlar Ön Temizlik ve Dezenfeksiyon

• Kanatlı karkasları imha edilmek üzere alınır alınmaz, kanatlı kümesleri ve ilgili bölümleri ve toptan imha ve ölüm sonrası muayene sırasında kontamine olmuş olan binaların, avluların vb.'nin bütün bölümleri uygun dezenfektanlar ile uygulamaya tabi tutulmalıdır.

• Binaları, avluları, aletleri vb.'yi kontamine etmiş olma ihtimali olan her türlü kanatlı dokusu ve yumurtaları uygun şekilde alınmalı ve karkaslar ile birlikte ortadan kaldırılmalıdır. c) Kullanılmış olan dezenfektan uygulamaya tabi tutulmuş olan yüzey üzerinde en az 24 saat boyunca kalmalıdır. Son Temizleme ve Dezenfeksiyon

• Yağ ve pislikler yağ alıcı bir ürün uygulanarak bütün yüzeylerden silinmeli ve daha sonrasında su ile yıkanmalıdır.

• Su ile yıkandıktan sonra yukarıda belirtilen yüzeyler yeniden bir dezenfektan ile uygulamaya tabi tutulmalıdır.

• Yedi gün sonra mekanlar yağ alıcı bir ürün ile uygulamaya tabi tutulmalı, soğuk su ile durulanmalı, bir dezenfektan kullanılmalı ve yeniden su ile durulanmalıdır.

Hastalığa Karşı Kullanılan Başlıca Dezenfektanlar

• Sodyum Hipoklorit: Aktif klor içinde % 2'lik solüsyon. Aletlerin, yapıların ve zooteknik araçların dezenfeksiyonu

• Amonyum quertar tuzları (Quarternar Amonyum tuzları) : % 4'lük solüsyon İç ve dış duvarların uygulamaya tabi tutulması, yerlerin, nesnelerin, aletlerin ve araçların püskürtmeye tabi tutulması. c) Potasyum peroksimonosolfat + Malik asit + Sülfamik asit + dodesilbenzelsulfonat +sodyum hesametafosfat kompleksi: % 1'lik solüsyon İç yapıların uygulamaya tabi tutulması ve aletlerin, nesnelerin ve araçların dezenfeksiyonu

• Kalsiyum hidrat (Kireç sütü) : % 3'lük solüsyon Yıkama ve ön dezenfeksiyon sonra duvarların ve yerlerin püskürtülmeye tabi tutulması e) Kresilik asit: % 2.2'lik solüsyon Yerlerin püskürtülmeye tabi tutulması

• Sentetik fenoller: % 2'lik solüsyon Yerlerin püskürtülmeye tabi tutulması

• Formalin+Permanganat:Kapalı ortamlarda dumanlama Tavuk vebası ile mücadelede diğer uygulamalar 3285 Sayılı Hayvan Sağlığı Zabıtası ve Kanunu ve Yönetmeliğinin amir hükümlerine göre yapılır.