KÜRESEL ISINMA

Küresel Isınma ; İnsanlar tarafından atmosfere salınan gazların sera etkisi yaratması sonucunda dünya yüzeyinin ve okyanusların sıcaklığının artmasıdır. Bu olay son 50 yıldır iyice saptanabilir duruma gelmiştir ve önem kazanmıştır.Dünyanın ortalama sıcaklığı 20. yüzyılda 0.6 ºC artmıştır.En gelişmiş iklim modelleri 1990-2100 dönemi için 1.4 ºC ile 5.8 ºC arasında bir artış öngörmektedir.Küresel ısınmaya atmosferdeki sera gazlarının neden olduğu düşünülmektedir.Karbondioksit,su buharı,metan gibi bazı gazlar, güneşten gelen ışınların yansımasını önleyerek yerkürenin fazla ısınmasına neden olmaktadır.Küresel ısınmanın sonucu iklim değişikliği meydana gelmektedir.

İklim değişikliği; karşılaştırılabilir bir zaman periyodunda gözlenen doğal iklim değişikliklerine ek olarak ,doğrudan yada dolaylı olarak  insan etkinlikleri sonucunda oluşan değişiklik biçiminde tanımlanabilir.Her ne kadar atmosferdeki karbondioksit,yeşil bitkilerin fotosentez olayından ve litosfer yüzeyinde suda çözülmesinden dolayı atmosferden çekilmekte  ise de atmosfere kapasitenin üzerinde karbondioksit salımı,dünyamız üzerinde sera etkisi yapmaktadır.

Dünyada sera etkisi yaratan çevre sorunlarının ;

–        %46’sı Enerji Tüketimi,

–        %24’ü Sanayi Faaliyetleri,

–        %18’i Ormansızlaşma,

–        %9’u Tarım,

–        %3’ü de diğer kaynakların yarattığı emisyonlar nedeniyle oluşmaktadır.

DOĞRUDAN SERA GAZLARININ KÜRESEL ISINMA POTANSİYELİ

KARBONDİOKSİTİN (CO₂) KONSANTRASYONU

II.Dünya savaşı sonrasında dünya nüfusu 2 kat artarken, enerji kullanımı 4 kat artmıştır.1958 yılında atmosferdeki karbondioksit oranı 315 ppm/m³ iken 2004 yılında 379 ppm/m³  yükselmiştir.ABD dünya nüfusunun % 4’üne sahip, ancak atmosfere karbondioksit salınımının %25’ini tek başına gerçekleştirmektedir.   

KARBONDİOKSİTİN (CO₂) ATMOSFERDEKİ KONSANTRASYONU

SERA GAZI AZALTIMI İÇİN UYGULANABİLECEK ARAÇLAR

•         Fosil  yakıtların azaltılması ve ikame olarak yeni ve yenilenebilir  enerji  kaynaklarının kullanılması;

•         Atmosferdeki karbonun, ormanlar, bitkiler, toprak ve ürünler tarafından  biyokimyasal süreçlerle emilimi yada tutulması.

•         Sera gazı emisyonlarını artırıcı yönde etkisi olan enerji üretim tesisleri yerine daha düşük emisyona yol açan, mikro hidroelektrik santraller, düşük kapasiteli rüzgar türbinleri, güneş, çok amaçlı jeotermal kaynak kullanımı gibi yenilenebilir kaynaklar ile yüksek verimli kojenerasyon tesislerinin( aynı sistemden hem elektrik hem de ısının beraber üretilmesi) desteklenmesi hususu; sera gazı emisyonlarının azaltılması hedeflerine ulaşmada yardımcı olacaktır.

İKLİM DEĞİŞİKLİĞİNİN TARIM ÜZERİNE OLUMSUZ ETKİLERİ

Hayvansal Üretime Etkileri;

      • Çayır mera ve otlaklarda önemli ölçüde azalma

      • Hayvanların yüksek sıcaklıklara dayanama gücünden dolayı verimde azalma

      • Hastalıklarda artış

      • Sıcaklık artışıyla hayvanlarda ısı üretimi ve ısının kullanılması arasındaki denge bozulabilmekte buda; a) ölüm oranı b) yem tüketim oranı c) canlı ağırlık artışı d) süt verimi e) gebelik oranı üzerine etkiler yapabilmektedir.

Bitkisel Üretime Etkileri;

      •Üretim alanlarının değişmesi

      •Üretim deseninin değişmesi

      •Verimde değişmeler

      •Gelire etkileri

 Sulama Suyu Üzerine Etkileri;

 •         Buharlaşmada artış dolayısıyla sulama suyu hacminde düşme

•         Kar yağış zamanı ve süresi etkilenmekte yaz aylarında kuraklık tehlikesi

•         Yer altı su miktarında azalma

•         Yerleşim yerlerinde ve sanayide kullanılan tarım dışı su talebinde artış

Toprak Üzerine Etkileri;

•         Bitki gelişimi için uygun toprak nemi, nem depolama kapasitesi ve toprak verimliliği etkilenmekte

•         Sıcaklıktaki artışla  toprak neminde kayıplar

•         Buharlaşmanın artması nedeniyle toprağın çabuk kuruması

•         Topraktaki besin elementleri negatif etkilenmektedir.

•         Kar örtüsünde alansal ve hacimsel azalma

•          Buzullarda erime

•          Kuru ve sıcak hava nedeniyle orman yangınları

•          Ekstrem hava koşulları Taşkınlar, kuraklık,…

•          Azalan akışlar nedeniyle, hidroelektrik enerjide azalma

•          Arazi örtülerinde değişim

•          Yer altı suyu seviyelerinde azalma

•          Isınan iç sular nedeniyle balık ölümleri

•          Akımlarda azalma nedeniyle su kalitesinde kötüleşme

•          Artan sulama suyu ihtiyacı, değişen bitki örtüsü

•          Sağlık Problemleri

ARAZİ BOZULUMU

      •        Türkiye topraklarının yaklaşık % 90’nında erozyon vardır.

•        Türkiye’de yılda yaklaşık 500 milyon ton toprak denizlere ve göllere taşınmaktadır.Bu rakam Kıbrıs adasının yüzeyini kaplayacak büyüklüktedir.

•        Orman alanlarının %54’ü, tarım alanlarının % 59’u ve meraların % 64’ünde orta ve şiddetli erozyon mevcuttur.

Arazi Bozulumu Nedir ? 

Su ve rüzgar erozyonu,toprağın fiziksel, kimyasal, biyolojik  ve ekonomik niteliklerinin azalmasıdır.Bitki örtüsünün uzun süreli kaybı; doğal veya insan faaliyetleri nedeni ile  ekolojik görevinin veya ekonomik işlevinin sürdürülebilirliğinin çok uzun olmayacak kadar zarar görmesidir.

Arazi Bozulumunun Nedenleri

•         Erozyon

•         Ormansızlaşma

•         Meraların Bozulması

•         İklim Değişikliği

•         Toprakların Organik Madde Kaybı

•         Arazilerin Fiziksel Bozulumları

•         Yanlış Arazi Kullanımı

•         Sulama Suyunda Azalma

•         Çoraklaşma

•         Tarım İlaçları

•         Toprak Kirlenmesi

•         Doğal Vejatasyon ve Biyoçeşitliliğin Bozulumu

Arazi Bozulumunun Sonuçları

      •         Erozyonda Artış

•         Toprakta Tuzlanmanın Artması

•         Tarım Ürünlerinde Azalma (Miktar+Kalite)

•         Böcek ve Hastalıklarda Artış (Bitki+Tarım)

•         Meralarda Ot Veriminin Azalması

•         Biyolojik Çeşitlilikte Azalma

•         Su Veriminde Düşüş ve Azalma

•         Orman Yangınlarında Artış

•         Bitki Ölümleri

•         Su Kaynaklarında Azalma

•         Su İhtiyaçlarında Artış

•         Doğal Kaynak Tahribatında Artış

•         Sel ve Taşkınların Artması

•         Yoksulluk ve göç

Uyum Önlemleri ve Teknolojileri

     •         Sulama sistemlerinde modernizasyon (Basınçlı ve kapalı sistemler ile %30 kazanç)

•         Tarımsal ürün deseninde değişiklik

•         Daha dayanıklı tohum geliştirme

•         İlave su hazneleri (yeni barajlar yada eskilerinin yükseltilmesi)

•         Havzalar arası su transferleri

•         İlave taşkın önleme sistemleri

•         Arıtma tesisleri, geri dönüşüm sistemleri

•         Erozyonla mücadele de artış

•         Şehirlerde su kaçaklarının azaltılması

•         Su tasarrufu sağlayıcı sistemler (eğitim)

•         Su ücretlendirme politikasında değişiklikler

Neler yapılmalı?

•       Araştırma sayısı artırılmalıdır.

•       Etki değerlendirme

•       Sıcaklık değişikliklerine göre adaptasyonu güçlü bitki çeşitlerin geliştirilmesi,

•       Karbon ticareti vb

•       Mera alanlarının korunması, tahrip olanlar yenilenmelidir.

•       Sulanan alanların arttırılması ve su kaynaklarının korunması, sulama yöntemleri ile ilgili çalışmalar yapılmalıdır.

•       Geviş getiren hayvanların ıslahı ve yem kalitesi iyileştirilmelidir.

•       Tarımsal ormancılığın özendirilmesini içeren gelişmiş orman, çayır/mera ve tarım arazisi yönetimi oluşturulmalıdır.

•       Yayım faaliyetlerine öncelik ve önem verilmelidir.

•       İklim değişikliğinin negatif etkilerini en aza indirmek için ekim  ve hasat tarihlerinde hangi tür değişikliklerin yapılması gerektiği belirlenmelidir.

•       Kuraklık, don, sel için geniş çaplı stratejiler geliştirilmelidir.

•       Dünyada gıda arzını sağlayan önemli ülkelerin iklim     değişikliğinden etkilenmesiyle ortaya çıkacak sonuçların belirlenmesi ve buna göre  önlem alınmalıdır.

•       İklim değişikliğinin negatif etkilerini en aza indirmek için ekim ve hasat tarihlerinde hangi tür değişikliklerin yapılması gerektiği belirlenmelidir.

•       Geviş getiren hayvanlar, mide fermantasyonları ile sera gazı birikimine katkıda  bulunmaktadır.Bu nedenle gaz salınımları daha az olan hayvanlar ıslah edilmeli,yem rasyonlarında buna dikkat edilmelidir.